Jak zrealizować e-receptę za granicą?

Od niedawna można korzystać z e-recepty w wybranych krajach Unii Europejskiej. Dowiedz się, gdzie i na jakich zasadach można wykupić leki, a także jakie ograniczenia wiążą się z realizacją polskiej recepty poza granicami kraju. 

 

E-recepta za granicą. Ilustracja: Pixabay

 

Polska e-recepta w systemie transgranicznym w UE

Od 2023 roku Polska uczestniczy w europejskim systemie wymiany recept elektronicznych. Dzięki temu pacjenci mogą zrealizować swoje e-recepty w niektórych państwach członkowskich. To rozwiązanie szczególnie przydatne dla osób często podróżujących lub mieszkających czasowo poza Polską. Na liście krajów, które honorują polskie dokumenty, znajdują się m.in.: 

• Finlandia,

• Estonia,

• Chorwacja,

• Czechy,

• Grecja,

• Litwa,

• Łotwa,

• Portugalia,

• Hiszpania (choć tylko w wybranych regionach, takich jak Katalonia, Andaluzja czy Wyspy Kanaryjskie). 

Jak przygotować e-receptę do realizacji za granicą?

Aby móc wykupić leki w innym kraju, trzeba wcześniej aktywować zgodę na korzystanie z e-recepty transgranicznej. Zrobisz to na Internetowym Koncie Pacjenta (IKP): 

1. Zaloguj się i przejdź do zakładki „Uprawnienia”.

2. Zaznacz opcję „Wyraź zgodę na obsługę Twoich e-recept za granicą”.

3. Potwierdź chęć udostępnienia danych osobowych w związku z realizacją recepty poza Polską.

Po wykonaniu tych kroków Twoje recepty będą widoczne w systemie aptek w krajach uczestniczących w programie. Warto pamiętać, że zgoda ta dotyczy wyłącznie osób pełnoletnich – dla dzieci lekarze wystawiają recepty w formie papierowej. 

Jak zrealizować e-receptę w aptece za granicą?

Aby wykupić lek w innym kraju Unii Europejskiej, wystarczy:

• podać farmaceucie kod e-recepty,

• okazać dokument tożsamości ze zdjęciem,

• zaakceptować przetwarzanie danych osobowych w danym kraju.

Ważne jest jednak, że wszystkie leki przypisane na jednej recepcie muszą być wykupione jednocześnie – nie ma możliwości realizowania jej częściowo. Jeśli danej substancji brakuje w aptece, farmaceuta może zaproponować zamiennik o podobnym działaniu. 

Warunki realizacji e-recepty – o czym należy pamiętać?

• Ważność recepty – standardowo e-recepta jest ważna 30 dni, chyba że lekarz zaznaczy inaczej.

• Język dokumentu – dane recepty tłumaczone są automatycznie na język kraju, w którym chcesz ją zrealizować.

• Cena i refundacja – za granicą zwykle płaci się pełną cenę leku. Refundację można uzyskać dopiero po powrocie do Polski, składając wniosek do NFZ.

• Dostępność leków – nie wszystkie preparaty handlowe dostępne w Polsce występują w aptekach innych krajów. Choć substancja czynna jest taka sama, nazwa i producent mogą się różnić.

Jak się przygotować przed wyjazdem?

Planując podróż, w trakcie której możesz potrzebować leków, dobrze jest:

• sprawdzić, czy kraj i konkretna apteka uczestniczą w systemie transgranicznej wymiany recept,

• wydrukować informację o recepcie lub zapisać kod i numer PESEL w bezpiecznym miejscu,

• rozważyć wcześniejsze wykupienie potrzebnych leków w Polsce, aby uniknąć problemów z dostępnością,

• w przypadku chorób przewlekłych – poprosić lekarza o przedłużenie recepty, aby mieć odpowiedni zapas na czas wyjazdu.

Co zrobić, jeśli za granicą skończą się leki?

Jeśli nie zdążyłeś przygotować się wcześniej i potrzebujesz nowej recepty już podczas pobytu poza Polską, możesz skorzystać z telemedycyny. E-receptę można uzyskać za pomocą teleporady – często wystarczy wypełnić formularz medyczny i przejść krótką konsultację. To rozwiązanie szczególnie wygodne dla osób z chorobami przewlekłymi, które muszą regularnie przyjmować leki.

Podsumowanie

E-recepta za granicą to spore ułatwienie, ale nie wszędzie można z niej skorzystać. System działa już w części krajów Unii Europejskiej, a lista ta będzie z czasem poszerzana. Warto pamiętać o wcześniejszym aktywowaniu zgody w IKP i sprawdzeniu, czy w danym kraju oraz aptece polska recepta zostanie przyjęta. Dobrze też mieć zapas leków z Polski, aby uniknąć stresu i ewentualnych problemów z dostępnością czy kosztami. 

Na podst. Newseria oprac. db

Co ma wspólnego otyłość z niedożywieniem?

Znaczna część osób między 65. a 74. rokiem życia ma nadmierną masę ciała. Co piąty senior cierpi z powodu niedożywienia. Zdarzają się szczególne sytuacje, kiedy osoba starsza jest otyła, a jednocześnie niedożywiona jakościowo. U źródeł problemów żywieniowych leżą z jednej strony mechanizmy związane z fizjologią starzenia się oraz różne choroby towarzyszące, a z drugiej – czynniki ekonomiczne i psychologiczne, takie jak samotność czy brak wystarczających środków. Eksperci zwracają uwagę na to, że ważne jest edukowanie i aktywizowanie seniorów, ponieważ zarówno otyłość, jak i niedożywienie prowadzą do poważnych konsekwencji zdrowotnych. 

 

Otyłość często łączy się z niedożywieniem. Fot. px

"Otyłość i niedożywienie to dwie jednostki, które często wydają się zupełnie odrębne, niestety u osób starszych lubią się one łączyć. Bardzo często seniorzy zauważają, że z wiekiem zaczynają przybierać na wadze, ale nie wiedzą, co do tego doprowadziło. Niekoniecznie idzie to w parze z dobrze zbilansowaną dietą, w związku z tym, mimo zwiększonej masy ciała, może jednocześnie dojść do niedożywienia, czyli niedoboru składników odżywczych" – mówi Baszar El-Helou, dietetyk, psychodietetyk, ekspert Narodowego Centrum Edukacji Żywieniowej NIZP PZH-PIB. 

Z danych Eurostatu wynika, że największy odsetek osób z nadwagą w krajach unijnych występuje w grupie wiekowej 65–74 lata i wynosi 63,6 proc. (dane z 2022 roku). U starszych jest to 57,7 proc., czyli 2,8 raza więcej niż w grupie wiekowej 16–24 lata. 

Jednocześnie szacuje się, że niemal co piąta osoba w podeszłym wieku cierpi z powodu niedożywienia. Ryzyko gwałtownie wzrasta po 75. roku życia. Może być wywoływane przez rozmaite choroby, w tym nowotwory, choroby psychiczne, choroby przewodu pokarmowego czy zaburzenia endokrynologiczne, ale również przez problemy społeczne, takie jak samotność. W jednej czwartej wszystkich przypadków nie udaje się wskazać przyczyny.

"Z wiekiem następuje bardzo wiele zmian fizjologicznych, między innymi zmiana odczuwania smaku, słabsze uczucie pragnienia czy mniejszy apetyt. Dochodzi do utrudnień ruchowych, więc starszy człowiek może mieć problem z trzymaniem sztućców czy nalewaniem herbaty. Jeżeli do tego dołożymy ewentualnie trudności zdrowia psychicznego albo na przykład wykluczenie społeczne, to niestety dosyć często i dosyć szybko dochodzi do tego typu zaburzeń" – mówi Baszar El-Helou. 

U osób starszych obserwuje się zmniejszone zapotrzebowanie energetyczne, co jest wynikiem nie tylko fizjologicznych zmian, takich jak spadek masy mięśniowej, ale też skutkiem ograniczania aktywności fizycznej. Może to prowadzić do niekorzystnych zmian w sposobie odżywiania. Dietetyk zauważa, że osoby starsze, które mają mniej energii, aby przygotowywać posiłki, chętniej decydują się na wysokoprzetworzoną żywność: 

"Takie produkty mają dużo kalorii, a mało wartości odżywczej. Prowadzi to jednocześnie do zwiększenia masy ciała i do niedożywienia jakościowego" – podkreśla ekspert. 

Tymczasem z powodu braku ustandaryzowanej definicji medyczna ocena niedożywienia często ogranicza się jedynie do pomiaru wskaźnika BMI lub samej masy ciała. Sprawia to, że wiele przypadków, zwłaszcza właśnie niedożywienia jakościowego, pozostaje nierozpoznanych. Z kolei otyłość u osób starszych naukowcy określają jako problem epidemiologiczny, a jego głównej przyczyny dopatrują się w złym stylu życia (w 60 proc.). 

W Polsce jednym z głównych złych nawyków żywieniowych wśród seniorów jest nadmierne spożywanie cukrów prostych i tłuszczów pochodzenia zwierzęcego, przy zmniejszonej podaży produktów sojowych oraz warzyw i owoców zawierających błonnik. Starsi ludzie z uwagi na różne dolegliwości albo ograniczenia finansowe samodzielnie eliminują składniki, które uważają za szkodliwe lub zbyt drogie. Skutkiem tego jest mało urozmaicona, często jednostronna dieta, co prowadzi do poważnych konsekwencji zdrowotnych. 

"Istnieje około 200 jednostek chorobowych, które wiążą się z chorobą otyłościową. Światowa Organizacja Zdrowia szacuje, że co roku w wyniku powikłań otyłości umiera 2,5–2,7 mln osób na świecie. Z kolei niedożywienie może na przykład prowadzić do gorszego przebiegu rekonwalescencji po jakiejś chorobie. Jeżeli dojdzie do upadku i złamania biodra, osoba z niedożywieniem ma niestety zdecydowanie mniejsze szanse na to, że z tego wyjdzie w zdrowiu albo w ogóle" – wskazuje Baszar El-Helou. 

Jedną z inicjatyw ukierunkowanych na redukcję problemów żywieniowych u seniorów jest utworzone w ramach Narodowego Programu Zdrowia na lata 2021–2025 Narodowe Centrum Edukacji Żywieniowej. Eksperci z Narodowego Instytutu Zdrowia Publicznego PZH-PIB opracowali tzw. Talerz Zdrowego Żywienia, czyli model odżywiania dla osób starszych, którzy nie cierpią na choroby współistniejące wymagające indywidualnej modyfikacji diety. Zalecenia zilustrowane są łatwymi w odbiorze grafikami i opatrzone praktycznymi wskazówkami. 

"Warto pomyśleć przede wszystkim o edukacji, biorącej pod uwagę specyfikę życia i problemów zdrowotnych, z którymi spotykają się osoby starsze. Istotne jest też zadbanie o odpowiednią opiekę i zachowanie kontaktów społecznych. Jeżeli ktoś nie ma rodziny, to wsparciem mogą być grupy rówieśnicze, na przykład kluby seniora czy ośrodki pomocy społecznej. Trzeba się upewnić, że taka osoba może zrobić zakupy, ugotować i odpowiednio zjeść. Dbając o jakość pożywienia, które senior otrzymuje, regularność posiłków i dopasowanie diety do wymagań zdrowotnych, jesteśmy w stanie uniknąć zarówno nadwagi, jak i otyłości, i ewentualnie zredukować ich skutki" – mówi dietetyk. 

Na podstawie Newseria oprac. db

Światło dzienne jako naturalny energetyk

Czy możesz sobie wyobrazić, że każdego ranka budzisz się wypoczęty i pełen energii? A co więcej, aby to osiągnąć nie potrzebujesz kolejnej kawy? Otóż, wystarczy naturalny, dostępny dla każdego energetyk – światło dzienne. Dzięki niemu nie tylko poprawisz swoją produktywność, ale także zadbasz o zdrowie psychiczne i fizyczne.

 

Światło dzienne - najlepsze dla zdrowia psychicznego i fizycznego. Fot. px

Jak wynika z badań przeprowadzonych na zlecenie firmy Velux, lepiej czujemy się we wnętrzach z dużą ilością światła dziennego. Takiej odpowiedzi udzieliło 78 proc. Polaków. Ponad połowa zadeklarowała pogorszenie samopoczucia w pomieszczeniach bez dostępu do naturalnego światła i świeżego powietrza. 33 proc. pytanych osób odczuwało wtedy zmęczenie, a 24 proc. przygnębienie[1]. 

Chcesz lepiej zdać egzamin? Ucz się przy oknie

Badania dowodzą, jak olbrzymi wpływ ma światło dzienne na naszą produktywność i zdolność uczenia się. W jednym z testów ustalono, że firmy odnotowały 15 proc. wzrost wydajności, gdy pracownicy zostali przeniesieni do budynków lepiej doświetlonych światłem dziennym. W innym badaniu studenci rozwiązujący ten sam test w warunkach dobrego oświetlenia osiągnęli od 7 do 18 proc. lepsze wyniki niż Ci, którzy przebywali w ciemnych salach. 

Większa liczba okien to jednak nie tylko kwestie wizualne. Światło dzienne jest kluczowym elementem zdrowego klimatu w pomieszczeniach, pozytywnie wpływając na nasze zdrowie, produktywność i samopoczucie. Nie istnieje takie sztuczne źródło światła, które dorównywałoby jakością dziennemu. Dlatego powinniśmy zwrócić szczególną uwagę na zapewnienie jego wystarczającej ilości zarówno w domu, jak i przy biurku do pracy. 

Wyniki badań dowodzą także, że odpowiednia ilość światła dziennego w domu niemal o połowę zmniejsza ryzyko odczuwania niskiego poziomu energii życiowej. Doskonały stan zdrowia i ciągłą energię deklarowały osoby, które nie musiały korzystać ze sztucznego światła w ciągu dnia. 

[1] Badanie ARC Rynek i Opinia, na zlecenie firmy VELUX na temat „Wpływu dostępu światła dziennego na aspekty życia”, wykonane metodą CAWI, na reprezentatywnej grupie Polaków w wieku 18-60 lat, w terminie 23.02-1.03.2023 r. 

Na podst. Newseria, oprac. db